Hawańczyk – opis rasy, charakter, pielęgnacja

Hawańczyk to niewielki, długowłosy pies do towarzystwa o wadze od 3 do 7 kg, pochodzący z Kuby. Jego główne cechy to wesołe usposobienie, silne przywiązanie do opiekuna i jedwabista sierść, która przy regularnej pielęgnacji nie sprawia nadmiernych trudności. W dalszej części artykułu znajdziesz szczegółowy opis wyglądu, charakteru oraz praktyczne wskazówki dotyczące zdrowia i codziennej opieki nad tą rasą.

Jak wygląda hawańczyk?

Wygląd zewnętrzny hawańczyka jest wyrazisty i pełen wdzięku. Głowa jest średniej długości, wyposażona w lekko zwężającą się kufę zakończoną nosem w kolorze czarnym lub brązowym, który zależy od umaszczenia. Duże, ciemne i łagodne w wyrazie oczy hawańczyka nadają psu inteligentny i żywy wygląd, a opadające wzdłuż policzków uszy hawańczyka okalają głowę niczym jedwabiste frędzle. Kończyny hawańczyka są proste i równoległe, a noszony wysoko ogon bywa uniesiony lub zawinięty na grzbiecie, dodając sylwetce elegancji.

Jednak to szata stanowi znak rozpoznawczy rasy. Dwuwarstwowa sierść hawańczyka składa się z miękkiego, długiego włosa okrywowego oraz słabo rozwiniętego, wełnistego podszerstka. U dorosłego psa długość sierści osiąga od 12 do 18 cm. W dotyku jej struktura jest leista i gładka, choć w odróżnieniu od spokrewnionego Coton de Tulear nie ma ona czysto bawełnianej, puchowej tekstury przypominającej watę cukrową. Ta dwuwarstwowa struktura ma istotne znaczenie praktyczne – brak gęstego podszerstka sprawia, że hawańczyki są często polecane jako rasa odpowiednia dla alergików, choć indywidualna reakcja zawsze wymaga sprawdzenia.

Różnorodność maści jest ogromna. Wzorzec FCI dopuszcza umaszczenie płowe w różnych odcieniach, z nalotem lub bez, czarne, rudawo-brązowe, a także białe z łatami w wymienionych kolorach. Szczególnie ceniony jest kolor hawana, czyli brązoworudy odcień przypominający barwę cygar, od którego rasa wzięła swoją nazwę. Maść czysto biała występuje stosunkowo rzadko, co czyni takie osobniki przedmiotem zainteresowania na wystawach.

Charakter i codzienne usposobienie

Charakter hawańczyka to harmonijne połączenie radości życia i głębokiego oddania. Są to psy bystre, skore do zabawy i wyjątkowo towarzyskie, a ich łagodność sprawia, że są pozbawione agresji zarówno wobec ludzi, jak i innych zwierząt. Ta cecha pozwala im bezproblemowo współistnieć w domu z kotami czy innymi psami, co czyni je idealnymi członkami wielozwierzęcych rodzin.

Hawańczyki słyną z tworzenia wyjątkowo silnej więzi – są niczym cień podążający za opiekunem do każdego pomieszczenia, od łazienki po kuchnię, a podczas jego odpoczynku spokojnie układają się w pobliżu, gotowe do natychmiastowego działania.

Wobec obcych psów i ludzi zazwyczaj przejawiają otwartość i przyjazne nastawienie. Szczekanie hawańczyka jest raczej rzadkie i przybiera formę barytonowego lub sopranowego ostrzeżenia w razie wykrycia intruza, jednak powracającego domownika czy gości witają entuzjazmem. Ich wrażliwość sprawia, że niektóre osobniki mogą być wobec nieznajomych bardziej nieśmiałe, co łatwo koryguje się poprzez wczesną socjalizację. Jako typowy pies do towarzystwa, nie nadaje się do wielokilometrowych wypraw rowerowych z powodu krótkich łap, ale z radością będzie towarzyszył w spokojnych spacerach lub podróżach w torbie transportowej.

Wychowanie i szkolenie inteligentnego towarzysza

Inteligencja hawańczyka idzie w parze z chęcią współpracy i zadowolenia opiekuna. Pies tej rasy uczy się szybko i chętnie, a szkolenie oparte na pozytywnym wzmocnieniu traktuje jak pasjonującą zabawę, co znacznie ułatwia cały proces. W przeszłości jego talenty wykorzystywano w cyrkach, a i dziś wiele z nich ma skłonność do spontanicznego prezentowania sztuczek bez komendy, byle tylko zwrócić na siebie uwagę.

Mimo niewielkich rozmiarów, szkolenie i wychowanie hawańczyka wymaga konsekwencji i starannego planu socjalizacyjnego. Kluczowym elementem jest oswajanie go z obecnością dużych, dorosłych psów – bez tego już jako szczenięta mogą nabrać niechęci, a nawet strachu przed silniejszymi pobratymcami. Odpowiednie kontakty społeczne od pierwszych tygodni życia procentują zrównoważonym zachowaniem w dorosłości.

Wszechstronność tej rasy sprawia, że hawańczyk odnajduje się w wielu rolach, wykraczających poza bycie wyłącznie pupilem kanapowym. Ze względu na dużą aktywność i sprawność fizyczną zaleca się dla niego sporty takie jak agility czy flyball, gdzie może spożytkować energię i zwinność. Co więcej, jego łagodność i empatia są wykorzystywane w dogoterapii – hawańczyki często odwiedzają przedszkola i placówki opiekuńcze, a niektóre szkolone są nawet na asystentów osób niesłyszących.

Pielęgnacja i zdrowie – najważniejsze obszary troski

Posiadanie psa o tak efektownej szacie wiąże się z obowiązkami. Pielęgnacja hawańczyka koncentruje się głównie na zapobieganiu kołtunom, które w miękkim włosie bez rozwiniętego podszerstka lubią się formować. Podstawą jest regularne, dokładne czesanie – wykonuje się je przynajmniej dwa razy w tygodniu, choć przy sierści gęstszej, bardziej kręconej i wełnistej czynności te mogą być codziennym rytuałem, który przy użyciu odpowiedniej odżywki zamienia się w wieczorną chwilę przyjemności.

Po każdej kąpieli psa należy bardzo dokładnie wysuszyć, aby wilgoć nie doprowadziła do podrażnień skóry. Włosy wpadające do oczu można na co dzień delikatnie spinać, a tych pod oczami nie strzyc zbyt krótko. U psów, które nie są przygotowywane do kariery wystawowej, dopuszcza się strzyżenie ułatwiające utrzymanie higieny. Niezależnie od warunków mieszkaniowych – czy jest to blok, czy dom z ogrodem – spacery są niezbędne do utrzymania dobrej kondycji i równowagi psychicznej psa. Dla bezpieczeństwa, ze względu na delikatną budowę, należy prowadzić go w szelkach na lekkiej smyczy.

Nawet po leśnych eskapadach, gdzie sierść zbiera patyki i rzepy, wystarczy wieczorna sesja ze szczotką i odżywką, aby przywrócić jej naturalny blask.

Podstawę stanowi również regularna kontrola uszu, zwłaszcza po myciu, gdyż ich opadająca budowa sprzyja gromadzeniu wilgoci i zanieczyszczeń. Koszty utrzymania kształtują się na poziomie od 200 zł miesięcznie, a przy zakupie szczeniaka z rodowodem trzeba liczyć się z wydatkiem rzędu około 5000 zł.

Hawańczyk jest uznawany za rasę długowieczną i generalnie zdrową. Długość życia wynosi przeciętnie 14–15 lat, co jest wynikiem nienagannym wśród psów do towarzystwa. Nie oznacza to jednak pełnej bezproblemowości – występują tu typowe dla małych ras schorzenia, które odpowiedzialni hodowcy starają się eliminować poprzez badania przesiewowe. Należą do nich przede wszystkim choroby oczu, w tym zaćma, a także różnego rodzaju choroby serca.

Kolejną przypadłością, która może dotknąć hawańczyka, jest wypadanie rzepek kolanowych, czyli problem ortopedyczny powodujący dyskomfort i nieprawidłowy chód. Wielu hodowców decyduje się również na przeprowadzenie badań w kierunku dysplazji biodrowej. Odbierając szczenię, należy zatem bezwzględnie dopytać o aktualne certyfikaty zdrowotne jego rodziców, obejmujące oczy, serce i rzepki, co jest wyznacznikiem odpowiedzialności danej hodowli i daje szansę na zdrowego towarzysza na długie lata.

Jak wygląda historia i pochodzenie rasy?

Początki rasy wywodzą się z zachodniej części basenu Morza Śródziemnego, jednak za kraj jej rozwoju i ukształtowania uznawana jest Kuba. To tam, w okresie hiszpańskiego panowania na wyspie, zaczęto formować przodków dzisiejszych biszonów. Założycielka kubańskiego klubu rasy, Zoila Portuendo, zgłębiając ich dzieje, opisała dwie rasy kubańskich biszonów. Pierwszym krokiem milowym było pojawienie się nieistniejącego już blankito de la Havana – niewielkiego czworonoga o wadze zaledwie 1,5-3 kg i czysto białej, jedwabistej szacie, przywożonego na wyspę przez kolonizatorów oraz kupców w XVI i XVII wieku.

Współczesny hawańczyk narodził się w XIX wieku, po skrzyżowaniu blankito z małymi pudlami o różnych umaszczeniach, które przywieźli na Kubę europejscy emigranci. Rasa stała się ulubieńcem zamożnych Kubańczyków, a jej przetrwanie w burzliwych czasach rewolucji w 1959 roku zawdzięcza się osobom takim jak Catalina Lasa, której hodowla ocaliła wiele osobników. Kataklizmy polityczne spowodowały wywiezienie psów przez uciekinierów, głównie do USA, gdzie odbudowały one populację i doprowadziły do uznania rasy przez American Kennel Club w 1996 roku.

Historia standaryzacji rasy na arenie międzynarodowej jest związana z uznaniem jej przez FCI już w 1963 roku, gdzie otrzymała numer wzorca 250 w grupie IX, jako typowy pies do towarzystwa. W Europie największą popularnością cieszy się w Skandynawii, Niemczech i Holandii. Na Kubie z kolei hawańczyk został uznany za rasę narodową, a w 1992 roku doczekał się własnego znaczka pocztowego. Pierwsze osobniki do Polski trafiły w 2002 roku z Czech, a ich obecna liczebność w naszym kraju szacowana jest na około 200, co czyni rasę wciąż dość unikatową.